ऊर्जा संकट र ऋणको दबाबमा विश्व अर्थतन्त्र

एजेन्सी । अमेरिका-इरान युद्धबाट बढेको ऊर्जा संकट, चुलिँदो ऋण र कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) प्रविधिमा भइरहेको लगानीले विश्व अर्थतन्त्र प्रभावित भइरहेका बेला अर्थमन्त्री तथा केन्द्रीय बैंकका प्रमुखहरू अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आइएमएफ) र विश्व बैंकको वार्षिक बैठकका लागि बैंककमा भेला हुँदैछन् ।

सोमबारदेखि शनिबारसम्म चल्ने बैठकमा बढ्दो मुद्रास्फीति, जलवायु संकट र आर्थिक दबाबबीच सरकारी खर्च नियन्त्रण तथा प्रभावित नागरिकलाई सहयोग गर्ने चुनौतीबारे छलफल हुनेछ । आइएमएफले वित्तीय सञ्चिति बढाउन खर्च नियन्त्रण गर्न आग्रह गरे पनि आलोचकहरूले विकासशील देशलाई थप वित्तीय सहयोग आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

आइएमएफ प्रमुख क्रिस्टालिना जर्जिएभाका अनुसार विश्व अर्थतन्त्र एकातिर ऊर्जा आपूर्तिमा आएको धक्का र अर्कातिर एआईका कारण बढेको मागको दोहोरो दबाबमा छ । इरान युद्धका कारण तेल तथा ग्यास आपूर्ति प्रभावित हुँदा आयातित ऊर्जामा निर्भर विकासशील देश बढी मारमा परेका छन् ।

बोस्टन विश्वविद्यालयका विकास नीति केन्द्रका निर्देशक केभिन पी. गलाघेरले युद्ध, बढ्दो ब्याजदर र एल निनोबाट तीव्र बनेको जलवायु संकटले गरिब देशलाई समस्यामा पारेको बताए । उनले ती देशलाई तत्कालीन आर्थिक सहायता र दीर्घकालीन वित्तीय सहयोग उपलब्ध गराउनुपर्नेमा जोड दिए । युएनडीपीले पनि ऊर्जा तथा खाद्यान्नको मूल्यवृद्धिले लाखौँ मानिसलाई पुनः गरिबीमा धकेल्न सक्ने चेतावनी दिएको छ ।

विकसित देशमा ऊर्जा मूल्यवृद्धिले मुद्रास्फीति बढाएपछि केन्द्रीय बैंकहरूले ब्याजदर बढाएका छन् । अर्कातिर, एआईमा बढ्दो लगानीले सेयर बजार र आर्थिक वृद्धिलाई टेवा दिएको छ । आइएमएफले एआईमा हुने लगानी रेलमार्ग, विद्युत् तथा दूरसञ्चार सञ्जाल निर्माणमा हुने लगानीभन्दा बढी हुन सक्ने जनाएको छ । तर, यसको आपूर्ति शृङ्खलाबाहिर रहेका विकासशील देशले आर्थिक लाभ लिन नसक्ने चिन्ता छ ।

यस साता जी–२० का अर्थमन्त्रीहरूको बैठकसहित अन्य छलफल पनि हुनेछन् । सरकारी ऋणपत्रको बढ्दो प्रतिफल प्रमुख कार्यसूचीमा रहने बैठकमा अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्ट भने घरेलु व्यस्तताका कारण सहभागी नहुने अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयका एक अधिकारीले बताएका छन् ।