बाढी–पहिरोले काठमाडौँ जोड्ने मुख्य राजमार्गहरू ठप्प, उपत्यकामा ‘नाकाबन्दी’को अवस्था

काठमाडौँ । अविरल वर्षापछिको बाढी र पहिरोले काठमाडौँ उपत्यकालाई देशका अन्य भागसँग जोड्ने सबै मुख्य राजमार्ग पूर्ण रूपमा ठप्प छन् । उपत्यका प्रवेश गर्ने विकल्पका रूपमा अहिले ‘त्रिभुवन राजपथ’ मात्रै सञ्चालनमा छ, तर त्यहाँ पनि सवारीसाधनको चाप बढेको छ ।

प्राकृतिक विपत्तिले उपत्यकालाई एकप्रकारले ‘नाकाबन्दी’कै अवस्थामा पुर्‍याइदिएपछि यसको सबैभन्दा ठुलो प्रभाव दैनिक आपूर्ति शृङ्खलामा पर्ने देखिएको छ ।

अविरल परिरहेको वर्षा र बाढी–पहिरोको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै प्रशासनले अत्यावश्यक बाहेक लामो दुरीका सवारी साधन सञ्चालनमा रोक लगाएको छ । त्यसकारण अहिले सयौँ मालवाहक तथा यात्रुवाहक सवारीसाधन काठमाडौँका सडकमा लाइन लगाएर राखिएको छ । यस्तै बाढी–पहिरोका कारण सडक अवरुद्ध हुँदा हजारौँ यात्रु बिचल्लीमा परेका छन् भने आपूर्ति शृङ्खला नराम्ररी प्रभावित हुँदा बजारमा महँगी र अभावको त्रास बढेको छ ।

कहाँ–कहाँ छन् सडक अवरुद्ध ?

पहिरो र सडक भासिने क्रम नरोकिएपछि प्रशासनले मुख्य राजमार्गहरूमा अनिश्चितकालका लागि सवारी आवागमनमा रोक लगाएको छ । काठमाडौँ भित्रिने मुख्य नाका पृथ्वी राजमार्ग अन्तर्गत मुग्लिन–नारायणगढ सडक धादिङ खण्डका ५ स्थानमा पूर्ण रूपमा अवरुद्ध छ ।

बेनीघाट रोराङका कृष्णभिर, तिग्राडखानी, ज्यामिरेघाट र ज्वाङखोला तथा गजुरीको परेवा भिरमा ढुंगासहितको पहिरो खसेको छ । नागढुंगा–मुग्लिन सडक योजनाका अनुसार कृष्णभिरमा सडकको तल्लो भागमा लगाइएको ग्याबिन वाल झरे पनि मुख्य ट्र्याक सुरक्षित छ, तर अन्यत्रको पहिरोले त्यहाँसम्म पुग्न सकिने अवस्था छैन ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय धादिङका अनुसार बेनीघाट रोराङ गाउँपालिका–७ कृष्णभिर, बेनीघाट रोराङ–१० तिग्राडखानी, बेनीघाट रोराङ–९ ज्यामिरेघाट, गजुरी गाउँपालिका–२ परेवा भिर र बेनीघाट रोराङ–१० ज्वाङखोलामा सडक अवरुद्ध भएको छ ।

कृष्णभिरमा माथिबाट ढुंगासहित पहिरो खसेपछि सडक दुईतर्फी बन्द भएको छ । पहिरो पन्छाउने काम भइरहे पनि ढुंगा खस्ने क्रम नरोकिएपछि काम रोकिएको प्रशासनले जनाएको छ । तिग्राडखानी र ज्यामिरेघाटमा पनि ढुंगासहित पहिरो खसेपछि सडक दुईतर्फी अवरुद्ध भएको छ । दुवै स्थानमा सडक खुलाउने काम भइरहेको छ । गजुरी गाउँपालिका–२ स्थित परेवा भिरमा रुखसहित पहिरो खसेका कारण सडक एकतर्फी अवरुद्ध छ । त्यहाँ अवरोध हटाउने काम भइरहेको छ । त्यस्तै, बेनीघाट रोराङ–१० स्थित ज्वाङखोलामा ढुंगासहित पहिरो खसेपछि सडक एकतर्फी अवरुद्ध भएको छ । उक्त स्थानमा पनि पहिरो पन्छाउने काम भइरहेको छ ।

धादिङमा निरन्तर वर्षा भइरहेको र भारी वर्षाको सम्भावना कायमै रहेकाले सडकको अवस्था र जोखिमलाई ध्यानमा राखेरमात्र यात्रा गर्न प्रशासनले आग्रह गरेको छ । प्रशासनले अत्यावश्यक कामबाहेक लामो दुरीको यात्रा नगर्न तथा सतर्कता अपनाउन सर्वसाधारणलाई अनुरोध गरेको छ ।

यस्तै, चितवनको इच्छाकामना–४, धारापानीमा सडक भासिएको छ भने सडक डिभिजन भरतपुरका अनुसार मुग्लिन–नारायणगढ खण्डमा दिउँसो खुला गरिएको बाटो पनि सुरक्षाको दृष्टिकोणले अर्को सूचना जारी नहुन्जेलसम्मका लागि पुनः बन्द गरिएको छ । तनहुँको मुग्लिन–पोखरा खण्डका विभिन्न स्थानमा पनि पहिरो झरेर यातायात प्रभावित छ ।

बीपी राजमार्ग र कान्ति लोकपथ पनि ठप्प

पूर्वी नेपाललाई काठमाडौँसँग जोड्ने बीपी राजमार्ग र काठमाडौँलाई हेटौँडासँग जोड्ने कान्ति लोकपथ पूर्ण रूपमा अवरुद्ध छन् । कान्ति लोकपथअन्तर्गत ललितपुरको गोदावरीस्थित बिर्खेंधारा, बागमतीको पाङदुरडोल, टाकुर्चे र छपेलीमा पहिरो आएर सडक बन्द छ । पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्सालले वर्षा रोकिएको दुई घण्टाभित्रै पहिरो पन्छाउने दाबी गरे पनि निरन्तरको झरीले काम प्रभावित भएको छ ।

यस्तै, नेपालका पूर्वी जिल्लालाई काठमाडौँसँग जोड्ने मुख्य लाइफलाइन बीपी राजमार्गअन्तर्गत काभ्रेको रोशी गाउँपालिकास्थित चारसयबेँसी र गिम्दीबेँसीमा पहिरो खस्दा राजमार्ग अवरुद्ध छ । रोशी खोलाले सतर्कता तह पार गरेपछि तटीय क्षेत्रमा जोखिम बढेको छ भने प्रशासनले यो राजमार्गमा सवारी सञ्चालनमा पूर्ण रोक लगाएको छ ।

वैकल्पिक मार्गको सकस, त्रिभुवन राजपथम ठुला सवारी रोक

सम्भावित जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै बिहीबार राति ८ बजेदेखि काठमाडौँ उपत्यकाबाट बाहिरिने सवारीसाधनलाई नागढुङ्गामै रोकिएको छ । उपत्यका ट्राफिक प्रहरीले काठमाडौँबाट बाहिरिने साना सवारी साधनलाई दक्षिणकाली–फाखेल सडक खण्डबाट र टोखा–छहरे हुँदै नुवाकोटतर्फ पठाइरहेको छ, तर दक्षिणकाली–सिस्नेरी सडक भने वर्षाले अवरुद्ध छ । काठमाडौँ भित्रिनका लागि मकवानपुरको पालुङ हुँदै त्रिभुवन राजपथबाट चल्ने सवारीलाई एकतर्फी गरिएको छ, जसका कारण त्यहाँ लामो जाम छ ।

यस्तै त्रिभुवन राजपथमा सवारी आवागमनका लागि समयतालिका लागु गरिनुका साथै ठुला सवारी सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरले त्रिभुवन राजपथमा सवारी आवागमनका लागि आलोपालो प्रणालीअन्तर्गत निश्चित समयतालिका निर्धारण गरेको हो । महेन्द्र र पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध भई त्रिभुवन राजपथमा अत्यधिक सवारी चाप बढेपछि ट्राफिक व्यवस्थापन सहज बनाउन हेटौँडाबाट काठमाडौँतर्फ जाने र काठमाडौँबाट हेटौँडातर्फ आउने सवारीका लागि छुट्टाछुट्टै समय निर्धारण गरिएको छ ।

प्रशासनका अनुसार हेटौँडाबाट काठमाडौँतर्फ जाने सवारीका लागि (चौकीटोलबाट प्रस्थान) असोज ९ गते शुक्रबार बिहान १० बजेदेखि दिउँसो २ बजेसम्म समय तोकिएको छ । असोज १० गते शनिबार बिहान ४ बजेदेखि ८ बजेसम्म र राति १० बजेदेखि असोज ११ गते बिहान २ बजेसम्म सवारी सञ्चालन गर्न सकिनेछ ।

त्यस्तै, काठमाडौँबाट हेटौँडातर्फ आउने सवारीका लागि (सिमभञ्ज्याङ चौकीबाट प्रस्थान) असोज ९ गते शुक्रबार साँझ ७ बजेदेखि राति ११ बजेसम्म, असोज १० गते शनिबार दिउँसो १ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म र असोज ११ गते आइतबार बिहान ७ बजेदेखि ११ बजेसम्म समय निर्धारण गरिएको छ ।

सडकको अवस्था र जामको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै प्रशासनले ठुला मालवाहक सवारी सञ्चालनमा समेत रोक लगाएको छ । अर्को व्यवस्था नभएसम्म इन्धन र एलपी ग्यास बोकेका सवारीबाहेक ठुला मालवाहक सवारी सञ्चालनमा पूर्ण रूपमा रोक लगाइएको छ । १० चक्केभन्दा लामा र १५ टनभन्दा बढी भार भएका अन्य सबै मालवाहक सवारीलाई उक्त सडकखण्डमा सञ्चालन गर्न रोक लगाइएको प्रशासनले जनाएको छ ।

यात्रुवाहक बसको हकमा भने बढीमा ११ मिटर लम्बाइसम्मका बसलाई मात्र सञ्चालनको अनुमति दिइएको छ ।

देशभर अन्य कहाँ अवरुद्ध छन् सडक ?

लुम्बिनी प्रदेशमा बुटवल–पाल्पा सडकखण्डअन्तर्गत सिद्धबाबा मन्दिर नजिकै सडकमाथिबाट पहिरो खस्दा यातायात पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ । पाल्पाको तिनाउ–५ स्थित चरचरे र जोरधाराबिच पनि पहिरोले सडक बन्द भएको छ । यस्तै, गुल्मीको कालीगण्डकी करिडोर (रावसे र पातिखोला) र रोल्पाको घोराही–थवाङ सहिदमार्ग (ब्याङखोला) पूर्ण रूपमा अवरुद्ध छन् ।

कोशी प्रदेशमा ओखलढुंगाको सिद्धिचरण लोकमार्गअन्तर्गत मानेभञ्ज्याङस्थित भँडारे खोलामा लेदोसहितको बाढी आउँदा करिब १५ मिटर सडक बगाएको छ, जसले गर्दा आवातजावत पूर्ण रूपमा बन्द छ । यस्तै सुनसरीको चतरा–बराहक्षेत्र सडक पनि पहिरोले रोकिएको छ ।

यसबाहेक बागमती प्रदेशका पासाङल्हामु राजमार्ग, मैलुङ–स्याफ्रुबेशी सडक र कालुपाण्डे राजमार्ग पनि बाढी र पहिरोका कारण ठप्प छन् ।

सडक खुलाउन के गर्दैछ विभाग ?

वर्षा र विपद्लाई मध्यनजर गर्दै विभागले सडक अवरुद्ध भएको खण्डमा तत्काल उद्धार तथा मर्मत गर्न सक्ने गरी विशेष कार्ययोजना लागु गरेको छ ।

विभागका अनुसार देशभरका विभिन्न संवेदनशील तथा जोखिमयुक्त खण्डहरूमा २४० भन्दा बढी हेभी मकेसिनहरू स्ट्यान्डबाई राखिएका छन् । कुनै पनि स्थानमा पहिरो गएर सडक अवरुद्ध भएमा आधा घण्टाभित्र उपकरण पुग्ने र अधिकतम दुई घण्टाभित्र सडक सञ्चालन गर्ने नीति लिइएको छ, तर निरन्तर परिरहेको वर्षाका कारण अवरुद्ध सडक खुलाउन नसकेको सडक विभागले जनाएको छ ।

मेसिन सञ्चालनमा इन्धन अभाव हुन नदिन कम्तीमा ४८ घण्टा (दुई दिन) लाई पुग्ने डिजेल तथा आवश्यक इन्धन ड्रममा राखेर मेसिनसँगै फिल्डमा पठाइएको छ । यसका साथै इन्जिनियर, सब–इन्जिनियर, सुपरभाइजर र मेसिन अपरेटरहरूलाई २४सै घण्टा फिल्डमै खटाइएको विभागले जनाएको छ । सरकारी स्रोतसाधन अपुग भएमा तत्काल निजी क्षेत्रका हेभी उपकरणहरू भाडामा लिन सकिने कानुनी तथा प्राविधिक संयन्त्रसमेत तयार पारिएको विभागको भनाइ छ ।