एप्पलको अर्बौंको मुआब्जा: आइफोन प्रयोगकर्ताको खातामा किन पैसा आउँदैछ?

पछिल्लो समय अमेरिकामा धेरै आइफोन प्रयोगकर्ताहरू आफ्नो बैंक खाता र डिजिटल वालेटमा अचानक रकम जम्मा भएको देखेर अचम्ममा परेका छन्। यो कुनै चिठ्ठा वा प्राविधिक गल्ती नभएर प्रविधि क्षेत्रकै दिग्गज कम्पनी एप्पलले आफ्ना प्रयोगकर्तालाई बाँडेको क्षतिपूर्ति हो। कम्पनीले आफ्नो भ्वाइस असिस्टेन्ट 'सिरी' (Siri) सँग सम्बन्धित एउटा पुरानो कानुनी विवाद सुल्झाउन ९ करोड ५० लाख अमेरिकी डलर, जुन करिब १३ अर्ब ८० करोड नेपाली रुपैयाँ हुन आउँछ, वितरण गर्न थालेको हो।

यो विवादको सुरुवात सन् २०१९ मा भएको थियो, जब एप्पलमाथि सिरीको माध्यमबाट प्रयोगकर्ताको अनुमतिबिना नै उनीहरूका निजी र संवेदनशील कुराकानी रेकर्ड गरेको गम्भीर आरोप लागेको थियो। कतिपय अवस्थामा सिरी आफैं सक्रिय भएर मानिसहरूको व्यक्तिगत कुराकानी सुन्ने गरेको दाबीसहित अदालतमा मुद्दा दायर गरिएको थियो। यद्यपि एप्पलले आफूले कुनै गल्ती गरेको कुरा औपचारिक रूपमा स्वीकार गरेन, तर यो कानुनी झमेलालाई लम्ब्याउनु भन्दा जरिवाना तिरेर मिलापत्र गर्न कम्पनी तयार भयो। सोही सम्झौता बमोजिम सन् २०२५ को मध्यतिर प्रभावित प्रयोगकर्ताहरूबाट दाबी संकलन गरिएको थियो र अहिले त्यसैको भुक्तानी सुरु भएको छ।

प्रविधि सम्बन्धी जानकारी दिने चर्चित वेबसाइट 'नाइन टू फाइभ म्याक' का अनुसार, जसले समयमै आफ्नो दाबी पेश गरेका थिए र भुक्तानीका लागि बैंक खाता वा डिजिटल वालेट रोजेका थिए, उनीहरूको खातामा पैसा आउन थालिसकेको छ। तर चेक वा अन्य वैकल्पिक माध्यम रोज्नेहरूले भने आफ्नो रकम प्राप्त गर्न अझै केही समय कुर्नुपर्ने देखिएको छ। यो क्षतिपूर्ति पाउनका लागि केही निश्चित सर्तहरू राखिएका थिए, जसमा प्रयोगकर्ताले सन् २०१४ देखि २०२४ सम्मको अवधिमा सिरी चल्ने कुनै न कुनै एप्पल डिभाइस चलाएको हुनुपर्ने र सो अवधिमा सिरीले अनावश्यक रूपमा आफ्नो कुरा रेकर्ड गरेको प्रमाण सहितको दाबी पेश गरेको हुनुपर्ने थियो।

एप्पलको यो कदमले प्रविधि कम्पनीहरूले प्रयोगकर्ताको गोपनीयतालाई कति गम्भीरताका साथ लिनुपर्छ भन्ने एउटा बलियो सन्देश दिएको छ। सिरी जस्ता भ्वाइस असिस्टेन्टले हाम्रो दैनिक जीवनलाई सहज बनाए पनि यसले व्यक्तिगत गोपनियतामा पुर्‍याउन सक्ने जोखिमका बारेमा यस घटनाले पुनः बहस छेडिदिएको छ। आजका दिनमा आइफोनदेखि एप्पल वाचसम्म प्रयोग हुने सिरीले हाम्रो आवाजको कमाण्डमा काम गरे पनि यसको सुरक्षा पक्षलाई लिएर प्रयोगकर्ताहरू अझै सचेत हुनुपर्ने विश्लेषकहरू बताउँछन्।